Psychoterapia
lęku, napięcia i napadów paniki
Lęk może pojawiać się jako niepokojące myśli, ciągłe przewidywanie najgorszego scenariusza albo trudne do wyjaśnienia poczucie, że coś złego za chwilę się wydarzy. Czasami jest obecny niemal bez przerwy, a czasami przychodzi nagle, w postaci intensywnego napadu paniki.
Może mu towarzyszyć napięcie mięśni, kołatanie serca, drżenie, duszność, ucisk w klatce piersiowej, zawroty głowy, problemy ze snem, trudność w odpoczynku albo silna potrzeba kontrolowania własnego ciała i otoczenia.
Takie doświadczenia mogą być bardzo obciążające. Z czasem lęk może zacząć wpływać na pracę, relacje, podróże, samodzielność, podejmowanie decyzji i poczucie bezpieczeństwa.
W psychoterapii nie traktuję lęku jako oznaki słabości ani czegoś, co należy po prostu „opanować”. Wspólnie przyglądamy się temu, jak lęk powstaje, co go podtrzymuje, jak przejawia się w ciele oraz jakie miejsce zajmuje w Twoim codziennym życiu.
Kiedy psychoterapia może być pomocna?
Możesz rozważyć rozpoczęcie psychoterapii, jeżeli:
-
często martwisz się o przyszłość;
-
trudno Ci zatrzymać natłok myśli;
-
przewidujesz najgorsze możliwe scenariusze;
-
odczuwasz napięcie nawet wtedy, gdy obiektywnie nic złego się nie dzieje;
-
trudno Ci odpocząć albo zasnąć;
-
budzisz się z poczuciem niepokoju;
-
odczuwasz kołatanie serca, duszność, drżenie lub zawroty głowy;
-
zdarzają Ci się napady paniki;
-
boisz się utraty kontroli, omdlenia lub poważnej choroby;
-
stale obserwujesz swoje ciało;
-
unikasz określonych miejsc lub sytuacji;
-
potrzebujesz obecności zaufanej osoby, aby poczuć się bezpieczniej;
-
lęk wpływa na Twoje relacje, pracę albo codzienne decyzje;
-
pozornie dobrze funkcjonujesz, ale kosztuje Cię to coraz więcej energii.
Nie trzeba czekać, aż lęk całkowicie zdominuje życie. Możesz zgłosić się również wtedy, gdy nadal realizujesz swoje obowiązki, ale wewnętrznie pozostajesz w ciągłym napięciu.
Jak może wyglądać przewlekły lęk?
Lęk nie zawsze ma jedną wyraźną przyczynę. Może przyjmować postać stałego niepokoju, który przenosi się z jednego tematu na drugi.
Kiedy jedna sytuacja zostaje rozwiązana, umysł szybko znajduje kolejne potencjalne zagrożenie. Może pojawić się potrzeba analizowania, sprawdzania, upewniania się albo przygotowywania się na każdą możliwą trudność.
Przewlekłemu lękowi mogą towarzyszyć m.in:
-
trudność w wyciszeniu myśli;
-
poczucie ciągłej gotowości;
-
napięcie karku, szczęki, ramion lub brzucha;
-
drażliwość;
-
szybkie męczenie się;
-
problemy z koncentracją;
-
trudność w podejmowaniu decyzji;
-
częste poszukiwanie zapewnienia, że wszystko jest w porządku;
-
obawa przed popełnieniem błędu;
-
potrzeba kontrolowania siebie i otoczenia.
Lęk może również wiązać się z przekonaniem, że trzeba być przygotowanym na wszystko, nie można zawieść innych, okazać słabości ani stracić kontroli.
Czym jest napad paniki?
Napad paniki jest nagłym wzrostem bardzo intensywnego lęku. Może wystąpić w określonej sytuacji, ale czasem pojawia się bez wyraźnego ostrzeżenia.
W trakcie napadu mogą pojawić się m.in:
-
mocno odczuwalne lub przyspieszone bicie serca;
-
duszność albo trudność w nabraniu powietrza;
-
ucisk lub dyskomfort w klatce piersiowej;
-
drżenie;
-
zawroty głowy;
-
mrowienie lub drętwienie;
-
napięcie mięśni;
-
nudności;
-
uderzenia gorąca albo zimna;
-
poczucie odrealnienia;
-
lęk przed omdleniem;
-
obawa przed utratą kontroli lub śmiercią.
Po napadzie może pojawić się silny lęk przed jego powtórzeniem. Człowiek zaczyna obserwować ciało i unikać sytuacji, w których trudno byłoby uzyskać pomoc lub szybko wyjść. Stopniowo życie może zacząć podporządkowywać się próbom niedopuszczenia do kolejnego napadu.
Więcej o związku między lękiem, oddychaniem i intensywnymi doznaniami z ciała piszę w artykule:
Zaburzenia lękowe, objaw tężyczki, objaw Raynauda i migreny – co może je łączyć?
Lęk przed objawami z ciała
Czasami sam objaw nie jest jedynym źródłem cierpienia. Równie obciążający może być lęk przed tym, co oznacza. Szybsze bicie serca może zostać zinterpretowane jako zapowiedź utraty przytomności. Zawroty głowy mogą uruchamiać obawę przed poważną chorobą. Mrowienie może prowadzić do intensywnego sprawdzania organizmu.
W ten sposób może powstawać zamknięte koło:
doznanie w ciele → katastroficzna interpretacja → wzrost lęku → większe pobudzenie organizmu → nasilenie doznania.
W psychoterapii pracujemy nad rozpoznawaniem tego procesu, ale nie przez przekonywanie siebie, że „nic się nie dzieje”. Chodzi o stopniowe rozwijanie zdolności rozróżniania pomiędzy aktualnym doznaniem, lękowym scenariuszem i rzeczywistym zagrożeniem.
Jeżeli na pierwszym planie znajdują się przewlekłe bóle, napięcia i inne dolegliwości fizyczne, przeczytaj także podstronę: Objawy psychosomatyczne i praca z ciałem w psychoterapii Gestalt
Jak pracuje się z lękiem i napadami paniki w psychoterapii Gestalt?
Psychoterapia Gestalt obejmuje nie tylko rozmowę o trudnościach, ale również uważność na to, co dzieje się w emocjach, ciele, relacjach i aktualnym sposobie funkcjonowania.
Nie skupiamy się wyłącznie na pytaniu:
Jak najszybciej pozbyć się lęku?
Przyglądamy się także:
-
kiedy lęk się pojawia;
-
co go nasila;
-
jak reaguje ciało;
-
jakie myśli pojawiają się jako pierwsze;
-
co robisz, aby odzyskać poczucie bezpieczeństwa;
-
jaką cenę płacisz za unikanie;
-
jakie emocje i potrzeby mogą pozostawać niezauważone;
-
jak lęk wiąże się z Twoimi relacjami i historią życia.
Rozpoznawanie pierwszych sygnałów napięcia
Podczas terapii uczysz się zauważać wcześniejsze sygnały narastającego pobudzenia.
Możemy zwracać uwagę na:
-
zmianę sposobu oddychania;
-
zaciskanie szczęki;
-
podnoszenie ramion;
-
usztywnianie klatki piersiowej;
-
przyspieszenie mówienia;
-
napięcie brzucha;
-
poczucie przymusu działania;
-
potrzebę natychmiastowego wyjścia;
-
automatyczne katastroficzne myśli.
Celem nie jest nadmierne obserwowanie ciała. Chodzi o rozwijanie świadomości, która pozwala wcześniej rozpoznać narastające napięcie i reagować na nie z większym wyborem.
Oddzielanie doznania od interpretacji
W terapii możemy zatrzymywać się przy różnicy pomiędzy:
-
tym, co faktycznie odczuwasz;
-
tym, czego się obawiasz;
-
tym, co wiesz;
-
tym, co podpowiada lęk.
Przykładowo:
Czuję szybsze bicie serca - nie jest tym samym co - Za chwilę stracę przytomność.
Taka różnica może wydawać się niewielka, ale często ma duże znaczenie dla sposobu, w jaki organizm reaguje na pobudzenie.
Praca z unikaniem
Unikanie może przynosić szybką ulgę. Kiedy rezygnujesz z podróży, spotkania albo wyjścia z domu, napięcie na chwilę spada.
Jednocześnie może utrwalać się przekonanie:
Skoro uniknęłam lub uniknąłem tej sytuacji, prawdopodobnie naprawdę była niebezpieczna.
W terapii nie oceniamy unikania jako słabości. Sprawdzamy:
-
przed czym chroni;
-
kiedy stało się potrzebne;
-
jaki ma obecnie koszt;
-
czy możliwe jest stopniowe odzyskiwanie obszarów życia zajętych przez lęk.
Tempo pracy dostosowujemy do Twoich możliwości. Nie chodzi o gwałtowne zmuszanie się do sytuacji, na które nie jesteś przygotowana lub przygotowany.
Rozpoznawanie emocji i potrzeb
Za lękiem mogą znajdować się także inne emocje:
-
złość;
-
smutek;
-
wstyd;
-
bezradność;
-
żal;
-
poczucie winy;
-
tęsknota;
-
obawa przed odrzuceniem.
Czasami człowiek nauczył się, że nie powinien odmawiać, złościć się, prosić o pomoc ani sprawiać innym zawodu. Wtedy napięcie może narastać, ponieważ ważne emocje i potrzeby nie znajdują możliwości wyrażenia.
W terapii przyglądamy się temu:
-
czego potrzebujesz;
-
czego się obawiasz, gdy chcesz postawić granicę;
-
co dzieje się w Tobie przed powiedzeniem „nie”;
-
czy możesz pozwolić sobie na odpoczynek;
-
jak reagujesz na różnicę zdań;
-
czy próbujesz odpowiadać za samopoczucie innych.
O związku pomiędzy lękiem, trudnością w wybieraniu siebie i napięciem piszę także w artykule:
Osobowość zależna, zaburzenia lękowe i ból psychosomatyczny – gdy trudno wybierać siebie
Budowanie poczucia oparcia
W terapii możemy sprawdzać, co pomaga Ci odzyskiwać kontakt z aktualną sytuacją.
Może to obejmować zauważanie:
-
oparcia stóp o podłoże;
-
kontaktu pleców z krzesłem;
-
otoczenia;
-
własnego głosu;
-
naturalnego rytmu oddechu;
-
możliwości wyboru;
-
obecności drugiej osoby.
Nie chodzi o wykonywanie obowiązkowej techniki ani natychmiastowe uspokojenie organizmu. Ważniejsze jest doświadczenie, że nie musisz pozostawać samodzielnie z narastającym lękiem i że możesz stopniowo rozwijać własne sposoby regulowania napięcia.
Relacja terapeutyczna
Dla osoby żyjącej w lęku relacja terapeutyczna może być miejscem, w którym nie trzeba udowadniać, że objawy są prawdziwe, ukrywać napięcia ani natychmiast się uspokajać.
W bezpiecznym kontakcie można stopniowo:
-
rozpoznawać własne reakcje;
-
nazywać emocje;
-
wyrażać potrzeby;
-
doświadczać różnicy zdań bez utraty relacji;
-
uczyć się proszenia o wsparcie;
-
sprawdzać nowe sposoby stawiania granic;
-
rozwijać większe zaufanie do siebie.
Co może zmienić się dzięki psychoterapii?
Psychoterapia nie daje gwarancji całkowitego usunięcia lęku ani tego, że napad paniki nigdy się nie powtórzy.
Może jednak wspierać:
-
wcześniejsze rozpoznawanie narastającego napięcia;
-
lepsze rozumienie mechanizmu lęku;
-
zmniejszenie obawy przed doznaniami z ciała;
-
ograniczanie zachowań unikowych;
-
łagodniejsze reagowanie na nawrót objawów;
-
rozpoznawanie emocji i potrzeb;
-
stawianie granic;
-
odzyskiwanie wpływu na własne decyzje;
-
powrót do aktywności ograniczonych przez lęk;
-
budowanie większego poczucia bezpieczeństwa.
Celem nie musi być życie całkowicie pozbawione lęku. Ważne może być doświadczenie, że lęk nie musi już podejmować wszystkich decyzji i wyznaczać granic codziennego życia.
Pierwsza konsultacja
Pierwsze spotkanie służy poznaniu Twojej sytuacji oraz sprawdzeniu, czy oferowana przeze mnie forma pracy odpowiada Twoim potrzebom.
Możemy porozmawiać o:
-
trudnościach, których obecnie doświadczasz;
-
okolicznościach pojawiania się lęku;
-
napadach paniki;
-
zachowaniach unikowych;
-
wcześniejszych formach leczenia lub wsparcia;
-
Twoich oczekiwaniach wobec psychoterapii;
-
możliwych celach współpracy.
Nie musisz wcześniej wiedzieć, jak dokładnie nazwać swój problem. Możesz rozpocząć od opisania tego, co dzieje się w Twoim życiu, emocjach i ciele.
Pracuję z osobami dorosłymi stacjonarnie w Warszawie na Żoliborzu oraz online.
Przycisk: Umów konsultację wstępną
Link: Zobacz wszystkie możliwości rezerwacji
Najczęściej zadawane pytania
Czy psychoterapia może pomóc przy napadach paniki?
Tak. Psychoterapia może pomagać w rozpoznawaniu procesów uruchamiających i podtrzymujących lęk, zmniejszaniu obawy przed kolejnym napadem oraz stopniowym odzyskiwaniu poczucia wpływu. W podejściu Gestalt ważna jest jednak nie tylko rozmowa o objawach, lecz także relacja terapeutyczna, która sama może mieć wspierający i leczniczy wymiar.
Podczas napadu paniki osoba często doświadcza samotności, bezradności i poczucia, że traci kontrolę nad własnym ciałem. W terapii spotyka się z drugą osobą, która pozostaje obecna, uważna i możliwie spokojna także wtedy, gdy pojawia się silny lęk. Terapeutka nie próbuje natychmiast uciszyć emocji ani przekonywać, że „nie ma się czego bać”. Pomaga natomiast zatrzymać się przy doświadczeniu, rozpoznać, co dzieje się w ciele i stopniowo odzyskać kontakt z tym, co wydarza się tu i teraz.
Terapeutka, dzięki własnej psychoterapii, szkoleniu i superwizji, rozwija świadomość swoich reakcji oraz zdolność regulowania ich tak, aby nie wzmacniać napięcia osoby po drugiej stronie. Nie oznacza to, że jest zawsze idealnie spokojna, lecz że potrafi zauważać własne emocje, pozostawać w kontakcie i nie przenosić odpowiedzialności za nie na klienta.
W bezpiecznej relacji może zachodzić współregulacja: ton głosu, tempo rozmowy, mimika, sposób oddychania i spokojna obecność drugiej osoby pomagają układowi nerwowemu stopniowo doświadczać, że intensywne pobudzenie można przeżyć bez utraty kontaktu i bez pozostawania z nim w samotności. Badania pokazują, że dobra relacja terapeutyczna pozostaje istotnie związana z efektami psychoterapii, a podczas spotkań mogą pojawiać się spontaniczne formy synchronizacji ruchu, głosu i procesów fizjologicznych.
Czasami proces ten wyjaśnia się poprzez działanie neuronów lustrzanych, które uczestniczą w rozpoznawaniu działań i stanów innych ludzi. Warto jednak traktować to jako jedną z możliwych części bardziej złożonego procesu — nauka nie potwierdza, że same neurony lustrzane odpowiadają za empatię czy „leczenie relacją”.
Z czasem doświadczenie wielokrotnego przechodzenia przez lęk w obecności uważnej i stabilnej osoby może być uwewnętrzniane. Osoba korzystająca z terapii stopniowo uczy się towarzyszyć sobie z większą łagodnością, wcześniej rozpoznawać napięcie i reagować na nie inaczej niż paniką, kontrolą lub unikaniem.
Czy muszę mieć zdiagnozowane zaburzenie lękowe?
Nie. Do rozpoczęcia psychoterapii nie jest konieczna diagnoza psychiatryczna. Możesz zgłosić się również wtedy, gdy doświadczasz przewlekłego napięcia, obaw, trudności z odpoczynkiem albo epizodów silnego lęku, ale nie wiesz jeszcze, jak je nazwać.
Czy napad paniki jest niebezpieczny?
Objawy napadu paniki mogą być bardzo intensywne i przypominać objawy różnych problemów medycznych. Nowe, nietypowe albo gwałtownie nasilające się dolegliwości powinny zostać ocenione przez lekarza. Psychoterapia może być pomocna po uwzględnieniu diagnostyki medycznej i indywidualnej sytuacji.
Czy psychoterapia pomoże mi całkowicie przestać odczuwać lęk?
Lęk jest naturalną częścią ludzkiego doświadczenia, dlatego celem terapii nie zawsze jest jego całkowite usunięcie. Praca może prowadzić do lepszego rozumienia lęku, łagodniejszego reagowania na napięcie i większej swobody w podejmowaniu decyzji.
Jak długo trwa terapia lęku?
Nie istnieje jeden czas odpowiedni dla wszystkich. Długość terapii zależy między innymi od rodzaju trudności, czasu ich trwania, aktualnej sytuacji życiowej, wcześniejszych doświadczeń oraz celu współpracy.
Czy można korzystać z psychoterapii online?
Tak. Prowadzę konsultacje i psychoterapię stacjonarnie w Warszawie na Żoliborzu oraz online. Podczas pierwszego spotkania możemy omówić, która forma będzie dla Ciebie odpowiedniejsza.
Przeczytaj także
-
Zaburzenia lękowe, objaw tężyczki, objaw Raynauda i migreny – co może je łączyć?
-
Osobowość zależna, zaburzenia lękowe i ból psychosomatyczny – gdy trudno wybierać siebie
-
Kiedy ciało boli – ból psychosomatyczny i praca z ciałem w terapii Gestalt
Informacja medyczna
Treść strony ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej, psychiatrycznej, psychologicznej ani indywidualnej diagnozy.
Nowe, silne, gwałtownie nasilające się lub nietypowe objawy, zwłaszcza ból w klatce piersiowej, duszność, utrata przytomności, zaburzenia mowy, niedowład albo inne nagłe zmiany stanu zdrowia, wymagają pilnej oceny medycznej. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia należy zadzwonić pod numer 112 albo 999.
